Kornel Morawiecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kornel Morawiecki
Ilustracja
Kornel Morawiecki (2016)
Data i miejsce urodzenia 3 maja 1941
Warszawa
Data i miejsce śmierci 30 września 2019
Warszawa
Zawód, zajęcie polityk, fizyk
Alma Mater Uniwersytet Wrocławski
Stanowisko poseł na Sejm VIII kadencji (2015–2019), przewodniczący Partii Wolności (1990–1993), przewodniczący Wolnych i Solidarnych (2016–2019)
Partia PW, RdR, ROP, WiS
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka pamiątkowa "Krzyż Solidarności Walczącej" Krzyż Komandorski Węgierskiego Orderu Zasługi (cywilny)
Kornel Morawiecki na znaczkach Solidarności Walczącej (1987)

Kornel Andrzej Morawiecki (ur. 3 maja 1941 w Warszawie, zm. 30 września 2019 tamże) – polski polityk, fizyk i nauczyciel akademicki. Działacz opozycji antykomunistycznej w czasach PRL, założyciel i przewodniczący Solidarności Walczącej, poseł i marszałek senior Sejmu VIII kadencji. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys

Syn Michała (1914–1977)[1] i Jadwigi z domu Szumańskiej (1912–1975)[2]. Maturę zdał w 1958 w IV Liceum Ogólnokształcącym im. Adama Mickiewicza w Warszawie. W 1963 ukończył studia na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1970 uzyskał stopień naukowy doktora na podstawie pracy poświęconej kwantowej teorii pola napisanej pod kierunkiem profesora Jana Rzewuskiego. Był pracownikiem naukowym na Uniwersytecie Wrocławskim, początkowo w Instytucie Fizyki Teoretycznej, następnie w Instytucie Matematycznym. Od 1973 do połowy 2009 pracował w Instytucie Matematyki i Informatyki Politechniki Wrocławskiej[3].

W 1968 uczestniczył w strajkach studenckich[4]. Po ich stłumieniu, wspólnie z Jerzym Petryniakiem, Zdzisławem Ojrzyńskim, Piotrem Plenkiewiczem oraz Ryszardem Trąbskim, wydrukował i kolportował ulotki potępiające ówczesne władze komunistyczne za represje wobec protestujących. W podobnym zespole wydawał ulotki przeciwko interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji w sierpniu 1968, a następnie przeciwko stłumieniu przez władze protestów robotniczych w grudniu 1970. W 1979 związał się od drugiego numeru z wydawanym we Wrocławiu drugoobiegowym periodykiem „Biuletyn Dolnośląski”. W tym samym roku wraz z grupą znajomych witał papieża Jana Pawła II w Warszawie, Częstochowie i Krakowie podczas pierwszej pielgrzymki do Polski biało-czerwonym transparentem z napisem „Wiara i Niepodległość”.

W sierpniu 1980 wraz z „Biuletynem Dolnośląskim” włączył się w organizowanie strajków we Wrocławiu. We wrześniu tegoż roku brał udział w organizowaniu regionalnych struktur „Solidarności”. Wraz z Nikołajem Iwanowem i zespołem „Biuletynu Dolnośląskiego” drukował po rosyjsku odezwy do żołnierzy radzieckich stacjonujących w Polsce. Za tę działalność został zatrzymany, zwolniono go po poręczeniu udzielonym przez rektora PWr i groźbie strajku powszechnego w regionie. Był delegatem na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” w Gdańsku i jednym z inicjatorów przyjęcia przez zjazd Posłania do ludzi pracy Europy Wschodniej.

Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 uniknął internowania, gdyż przewoził wieczorem sprzęt poligraficzny. Z zespołem „Biuletynu Dolnośląskiego” zaangażował się w działalność podziemną. Korzystając z zakonspirowanej struktury, rozpoczął działalność poligraficzną. Pierwszy numer drugoobiegowego pisma „Z dnia na dzień” był drukowany w nocy z 13 na 14 grudnia i został kolportowany od rana 14 grudnia we Wrocławiu. Zajął się także wydawaniem prasy i wydawnictw Regionalnego Komitetu Strajkowego „Solidarność” we Wrocławiu, był upoważniony przez przewodniczącego regionu Władysława Frasyniuka do wydawania i podpisywania oświadczeń w imieniu RKS.

Na przełomie maja i czerwca 1982 założył organizację Solidarność Walcząca (początkowo posługującą się nazwą Porozumienie Solidarność Walcząca). W manifeście programowym Kim jesteśmy? O co walczymy? wskazano, że podstawowymi założeniami SW jest „walka o odzyskanie niepodległości i budowa Rzeczpospolitej Solidarnej”. Odrzucano ugodę z urzędującą władzą i reformowanie systemu, deklarowano walkę podjazdową „na wszystkich poziomach i różnymi metodami”[5].

9 listopada 1987 Kornel Morawiecki został zatrzymany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa we Wrocławiu. Przetransportowano go do Warszawy i osadzono w areszcie na Rakowieckiej, gdzie przetrzymywany był w całkowitej izolacji. Zaostrzyły się wówczas u niego schorzenia: choroba wrzodowa i zapalenie oka. W ramach odpowiedzialności rodzinnej odmówiono wtedy jego żonie wydania paszportu na wyjazd do Wielkiej Brytanii. W marcu 1988 Zbigniew Romaszewski wystosował w jego sprawie list do Amnesty International w Londynie, ale organizacja ta nie wciągnęła go na listę więźniów sumienia, gdyż stwierdziła, że musi wyjaśnić, czy nie był on związany z działalnością terrorystyczną[6]. Z inicjatywy Konfederacji Polski Niepodległej w USA powstał Komitet na rzecz Uwolnienia Kornela Morawieckiego. Jan Olszewski (który miał być jego obrońcą w planowanym procesie) namówił go do wyjazdu wraz z Andrzejem Kołodziejem do Włoch. Kornel Morawiecki opuścił kraj 30 kwietnia 1988. Po trzech dniach, podczas próby powrotu, został deportowany z lotniska w Warszawie do Wiednia[7]. Udało mu się powrócić konspiracyjnie[8] do Polski pod koniec sierpnia 1988. Ujawnił się dopiero w czerwcu 1990[9].

Był rozpracowywany przez funkcjonariuszy KW MO/WUSW we Wrocławiu w latach 1979–1990[9].

Marszałek senior Kornel Morawiecki (z prawej) i Marek Kuchciński; pierwsze posiedzenie Sejmu RP VIII kadencji, 12 listopada 2015
Z członkami nowo powstałego koła poselskiego Wolni i Solidarni: Ireneuszem Zyską i Małgorzatą Zwiercan w Sejmie (2016)
Kornel Morawiecki podczas exposé premiera Mateusza Morawieckiego w Sejmie, 12 grudnia 2017

W 1990 zgłosił swoją kandydaturę w wyborach prezydenckich, nie udało mu się jednak zebrać wymaganych 100 tys. podpisów do jej zarejestrowania. 7 lipca 1990 założył Partię Wolności, z której ramienia bez powodzenia kandydował w wyborach parlamentarnych w 1991. W czasie telewizyjnej kampanii wyborczej wywrócił przed kamerami telewizyjnymi okrągły stół[10], co miało symbolizować jego sprzeciw wobec porozumień Okrągłego Stołu. W 1993 jego partia weszła w skład Ruchu dla Rzeczypospolitej, w wyborach w tym samym roku ponownie ubiegał się o mandat poselski[11]. Później działał w Ruchu Odbudowy Polski i zasiadał we władzach tej partii. W 1997 z ramienia ROP[12] oraz w 2007 jako bezpartyjny z ramienia Prawa i Sprawiedliwości[13], kandydował do Senatu.

6 stycznia 2010 ogłosił start w wyborach prezydenckich w tym samym roku[14][15]. Poparcia kandydatowi udzieliła też KPN-OP, której lider Adam Słomka został szefem sztabu wyborczego kandydata. 10 maja Kornel Morawiecki został zarejestrowany jako kandydat przez PKW. W wyborach zajął 10. (ostatnie) miejsce, otrzymując 21 596 głosów (0,13%)[16]. W drugiej turze zadeklarował oddanie głosu na Jarosława Kaczyńskiego[17].

W wyborach samorządowych w 2010 bez powodzenia kandydował z ramienia KWW Polski Kierunek do sejmiku województwa dolnośląskiego[18]. W wyborach parlamentarnych w 2011 także bezskutecznie ponownie startował do Senatu z ramienia własnego komitetu „Wolni i Solidarni” w okręgu nr 8 we Wrocławiu[19]. Jego kandydatura była popierana przez Prawo i Sprawiedliwość, które nie wystawiło tam swojego kandydata[20]. W tym samym roku został redaktorem naczelnym dwutygodnika „Prawda jest ciekawa – Gazeta Obywatelska”.

Viktor Orbán odznacza Kornela Morawieckiego Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Węgier, 10 marca 2019
Uroczystości pogrzebowe Kornela Morawieckiego – trumna z ciałem polityka, 5 października 2019

W 2015 ponownie zgłosił swoją kandydaturę na prezydenta[21], jednak nie zebrał liczby podpisów wystarczających do jej rejestracji. Został potem współpracownikiem Pawła Kukiza i w wyborach parlamentarnych w tym samym roku otworzył listę zorganizowanego przez niego komitetu wyborczego wyborców Kukiz’15 do Sejmu w okręgu wrocławskim[22]. Uzyskał mandat poselski, otrzymując 26 101 głosów[23]. Prezydent Andrzej Duda wyznaczył go następnie na marszałka seniora Sejmu VIII kadencji[24].

14 kwietnia 2016 zrezygnował z członkostwa w klubie poselskim Kukiz’15 w związku z oddaniem za niego głosu przez posłankę Małgorzatę Zwiercan w głosowaniu nad wyborem sędziego Trybunału Konstytucyjnego[25] i usunięciem jej z klubu. Kornel Morawiecki oświadczył, że musiał opuścić na chwilę Salę Posiedzeń, a posłanka wiedziała, że w ten sposób chce zagłosować[26][27][28]. 19 kwietnia został odwołany ze składu Komisji Etyki Poselskiej[29] (w której członkostwo ograniczono do przedstawicieli klubów). 18 maja założył (wraz z Małgorzatą Zwiercan i Ireneuszem Zyską) koło poselskie Wolni i Solidarni, którego został przewodniczącym[30]. Posłowie ci wspólnie powołali również partię o tej samej nazwie, zarejestrowaną 18 listopada tego samego roku[31].

W 2018 powołany na przewodniczącego Rady do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych[32]. W wyznaczonych na październik 2019 wyborach parlamentarnych został zgłoszony jako kandydat PiS do Senatu w okręgu nr 59[33], po czym zaczął prowadzić kampanię wyborczą[34].

Zmarł około południa 30 września 2019 w Centralnym Szpitalu Klinicznym MSWiA przy ul. Wołoskiej 137 w Warszawie na skutek nowotworu trzustki, po kilkumiesięcznej walce z chorobą[35][36]. Uroczystości pogrzebowe o charakterze państwowym odbyły się 5 października na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[37].

Życie prywatne

W 1959 ożenił się z Jadwigą, z którą miał czwórkę dzieci[38], w tym syna Mateusza Morawieckiego[39]. Po rozstaniu z żoną, z którą jednak się nie rozwiódł, związał się z Anną, z którą miał syna[38].

Odznaczenia i wyróżnienia

29 kwietnia 1988, za pełną poświęcenia działalność dla idei wolności i niepodległości Polski, został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski przez prezydenta RP na uchodźstwie Kazimierza Sabbata[40].

Według informacji mediów w 2007 odmówił przyjęcia proponowanego mu z okazji 25-lecia powstania Solidarności Walczącej Krzyża Wielkiego Orderu Odrodzenia Polski, uznając, że reprezentowanej przez niego organizacji należy się najwyższe polskie odznaczenie – Order Orła Białego[41].

15 kwietnia 2010, jako przewodniczący kapituły, otrzymał Krzyż Solidarności Walczącej[42]. W 2014 sejmik dolnośląski nadał mu honorowe obywatelstwo tego województwa[43]. W 2016 został wyróżniony Nagrodą Kisiela w kategorii „Polityk”[44][45].

10 marca 2019 został udekorowany przez premiera Węgier Viktora Orbána Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi[46][47].

27 września 2019, w uznaniu znamienitych zasług na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za wybitne osiągnięcia w działalności publicznej i państwowej, został przez prezydenta RP Andrzeja Dudę odznaczony Orderem Orła Białego[48].

Przypisy

  1. Marek Jerzy Minakowski: Michał Morawiecki. sejm-wielki.pl. [dostęp 2018-01-11].
  2. Marek Jerzy Minakowski: Jadwiga Szumańska. sejm-wielki.pl. [dostęp 2018-01-11].
  3. Kornel Morawiecki w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 2015-10-04].
  4. Norbert Wójtowicz. Kornel Morawiecki. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. Nr 5–6, s. 126–127, 2009. 
  5. Solidarność Walcząca. encyklopedia-solidarnosci.pl. [dostęp 2015-10-04].
  6. Kornel Morawiecki za grubym murem. „Prawo i bezprawie”. Nr 2–3(15–16), s. 35, 1988. 
  7. Dariusz Wilczak. Bilet w jedną stronę. „Newsweek Polska”. Nr 39, 2006. [dostęp 2015-10-04]. 
  8. Norbert Wójtowicz. Kornel Morawiecki. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. Nr 5–6, s. 135, 2009. 
  9. a b Kryptonim „Klan”. Służba Bezpieczeństwa wobec NSZZ „Solidarność” w Gdańsku. Dominik Sokołowski, Radosław Żydonik (wstęp, wybór i oprac.). T. 2: I Krajowy Zjazd Delegatów. Gdańsk-Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2019, s. 516. ISBN 978-83-8098-494-3.
  10. Morawiecki: Dlaczego przewróciłem okrągły stolik. rp.pl, 7 lutego 2009. [dostęp 2015-10-10].
  11. Inka Słodkowska (red.): Wybory 1993. Partie i ich programy. Warszawa: ISP PAN, 2001, s. 384. ISBN 83-88490-21-4.
  12. M.P. z 1997 r. nr 64, poz. 621
  13. Serwis PKW – Wybory 2007. [dostęp 2015-10-10].
  14. Kolejny kandydat na prezydenta. Kornel Morawiecki chce „zjednoczyć społeczeństwo”. gazeta.pl, 6 stycznia 2010. [dostęp 2015-10-10].
  15. Kornel Morawiecki zapowiada start w wyborach prezydenckich. newsweek.pl, 6 stycznia 2010. [dostęp 2015-10-10].
  16. Serwis PKW – Wybory 2010. [dostęp 2015-10-10].
  17. Morawiecki: bliżej mi do Kaczyńskiego. polskieradio.pl, 13 czerwca 2010. [dostęp 2015-10-10].
  18. Serwis PKW – Wybory 2010. [dostęp 2015-10-10].
  19. Serwis PKW – Wybory 2010. [dostęp 2015-10-10].
  20. Kto przeciw komu do Senatu: Platforma kontra Obywatele. wyborcza.pl, 22 sierpnia 2011. [dostęp 2015-10-10].
  21. Serwis PKW – Wybory 2015. [dostęp 2016-12-06].
  22. Serwis PKW – Wybory 2015. [dostęp 2015-10-10].
  23. Oto nazwiska posłów z Wrocławia i Dolnego Śląska. Wygrywa PiS. gazetawroclawska.pl, 26 października 2015. [dostęp 2015-10-26].
  24. Pierwsze posiedzenia Sejmu i Senatu 12 listopada. prezydent.pl, 5 listopada 2015. [dostęp 2015-11-05].
  25. Głosowanie nr 61 na 16. posiedzeniu Sejmu. Pkt 26. porz. dzien. Wybór sędziego Trybunału Konstytucyjnego. sejm.gov.pl, 14 kwietnia 2016. [dostęp 2016-04-14].
  26. Ewa Siedlecka, Renata Grochal. Rozłam u Kukiza, idą do PiS?. „Gazeta Wyborcza”, s. 4, 15 kwietnia 2016. 
  27. Andrzej Stankiewicz. Awantura o sędziego TK. „Rzeczpospolita”, s. A3, 15 kwietnia 2016. 
  28. Przed południem prosił, wieczorem już nie. tvn24.pl, 14 kwietnia 2016. [dostęp 2016-04-18].
  29. Komisja Etyki Poselskiej (EPS). Skład Komisji. sejm.gov.pl. [dostęp 2016-04-27].
  30. Powstało koło poselskie „Wolni i Solidarni”. onet.pl, 18 maja 2016. [dostęp 2016-05-19].
  31. Wolni i Solidarni. imsig.pl. [dostęp 2017-08-21].
  32. Kornel Morawiecki Przewodniczącym Rady do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych. kombatanci.gov.p, 24 maja 2018. [dostęp 2019-08-29].
  33. Kornel Morawiecki wystartuje do Senatu z list PiS. onet.pl, 16 sierpnia 2019. [dostęp 2019-08-17].
  34. Wiadomo, kto zastąpi Kornela Morawieckiego w wyborach do Senatu. dorzeczy.pl, 30 września 2019. [dostęp 2019-10-09].
  35. Kornel Morawiecki nie żyje. fakt.pl, 30 września 2019. [dostęp 2019-09-30].
  36. Karolina Kowalska, Wojciech Tumidalski: Dyrektor szpitala MSWiA – dr Marcin Maruszewski – stracił stanowisko. rp.pl, 2 października 2019. [dostęp 2019-10-15].
  37. Kornel Morawiecki spoczął na Powązkach. Pożegnał go syn. „Był wielkim wojownikiem wolności”. gazeta.pl, 5 października 2019. [dostęp 2019-10-06].
  38. a b Morawiecki: Ma żonę, żyje z partnerką. interia.pl, 15 grudnia 2015. [dostęp 2016-03-23].
  39. Mateusz Morawiecki nowym ministrem rozwoju i wicepremierem w rządzie Beaty Szydło. Polska Newsweek. [dostęp 2016-03-23].
  40. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 3, s. 30, 27 czerwca 1988. [dostęp 2017-06-25]. 
  41. Norbert Wójtowicz. Kornel Morawiecki. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. Nr 5–6, s. 136, 2009. 
  42. Kornel Morawiecki: Regulamin „Krzyża Solidarności Walczącej”. sw.org.pl, 15 kwietnia 2010. [dostęp 2016-07-23].
  43. Frasyniuk i Morawiecki Honorowymi Obywatelami Dolnego Śląska. wyborcza.pl, 18 października 2014. [dostęp 2017-03-18].
  44. Historia nagrody 2015. wprost.pl. [dostęp 2019-10-06].
  45. Nagrody Kisiela dla Kornela Morawieckiego i Mariusza Maxa Kolonko. rp.pl, 23 marca 2016. [dostęp 2016-03-23].
  46. Odznaczenie marszałka seniora Sejmu Kornela Morawieckiego Krzyżem Średnim Orderu Zasługi Węgier (komunikat). pap.pl, 10 marca 2019. [dostęp 2019-03-10].
  47. Orbán Viktor kitüntette a szejm korelnökét (węg.). magyarhirlap.hu, 10 marca 2019. [dostęp 2019-03-10].
  48. Kornel Morawiecki uhonorowany Orderem Orła Białego. prezydent.pl, 29 września 2019. [dostęp 2019-09-27].

Bibliografia