Mária Telkes

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mária Telkes
Ilustracja
Kraj działania  Węgry
Data urodzenia 12 grudnia 1900
Data śmierci 2 grudnia 1995
Naukowiec nauk fizycznych
Specjalność: energia odnawialna
Konstrukcja urządzeń związanych z energią odnawialną

Mária Telkes (ur. 12 grudnia 1900 w Budapeszcie, zm. 2 grudnia 1995) – węgiersko-amerykańska fizyk, naukowiec, konstruktor, pionier w dziedzinie badań nad energią elektryczną[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu akademii fizycznej w Budapeszcie wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracowała jako biofizyk w szkole, a od 1939 do 1953 brała udział w badaniach nad energią słoneczną w Instytucie Technicznym Massachusetts.

Telkes znana jest z utworzenia pierwszego termoelektrycznego generatora mocy w 1947 roku. Zaprojektowała pierwszy system ogrzewania słonecznego dla Dover Sun House w Dover w stanie Massachusetts (zbudowany w całości z ogrzewania słonecznego, z architektem Eleanor Raymond[2][3] i pierwszą lodówkę termoelektryczną w 1953 wykorzystująca zasady termoelektryczności półprzewodników[4].

Była wynalazcą praktycznych urządzeń termicznych, w tym miniaturowego urządzenia do odsalania do użytku na łodziach ratunkowych, które wykorzystuje energię słoneczną i kondensację do zbierania wody pitnej[4]. Urządzenie to ratuje życie lotników i marynarzy, którzy porzuceni na morzu byliby pozbawieni wody[5][3].

Jedną z jej specjalności było tworzenie urządzeń z materiałów zmieniające fazę, w tym stopione sole do przechowywania energii cieplnej. Jednym z jej ulubionych materiałów był siarczan sodu[6].

Jest uważana za jednego z założycieli systemów magazynowania energii słonecznej, zdobywając przydomek „Królowa Słońca”[6]. Przeprowadziła się do Teksasu w latach 70. i konsultowała się z różnymi firmami z branży solarnej, w tym Northrup Solar, która następnie przekształciła się w ARCO Solar, a ostatecznie w BP Solar[4].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Jej imieniem nazwano kilka szkół średnich w Kalifornii oraz gimnazjum w Ohio. W 2012 została wprowadzona do amerykańskiej narodowej galerii sław.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Inductee Detail | National Inventors Hall of Fame, „National Inventors Hall of Fame” [dostęp 2018-04-02] (ang.).
  2. Anne Rooney, Solar Power. Gareth Stevens, Inc., 2008.
  3. a b ABOUT THE BOOK — Solar House History, 26 lipca 2013 [dostęp 2018-04-02] [zarchiwizowane z adresu 2013-07-26].
  4. a b c RESOURCES, Solar House History [dostęp 2018-04-02] (ang.).
  5. Inductee Detail | National Inventors Hall of Fame, „National Inventors Hall of Fame” [dostęp 2018-04-02] (ang.).
  6. a b Elizabeth H. Oakes, Encyclopedia of World Scientists, Infobase Publishing, 2007, ISBN 978-1-4381-1882-6 [dostęp 2018-04-02] (ang.).