Prosionek szorstki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Prosionek szorstki
Porcellio scaber[1]
Latreille, 1804
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Podtyp skorupiaki
Gromada pancerzowce
Rząd równonogi
Podrząd Oniscidea
Rodzina Porcellionidae
Rodzaj Porcellio
Gatunek prosionek szorstki

Prosionek szorstki[2][3] (Porcellio scaber) – gatunek lądowego skorupiaka z rzędu równonogów i rodziny Porcellionidae.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Ciało zwartej budowy[4], osiągające do 17 mm długości[5]. Typowe ubarwienie ciała jest u samców ciemno niebieskawoszare, a u samic i form młodocianych jaśniejsze i nakrapiane. Często spotyka się jednak formy innej barwy np.: brązowe, ceglasto-pomarańczowe[4]. Wierzch ciała jest szorstki, pokryty guzkami[5].

Przednia krawędź głowy (a dokładnie głowotułowia, cefalotoraksu) ma wyraźny, bardziej lub mniej trójkątny występ środkowy, po obydwu bokach tworzy płat między okiem i podstawą czułka[6], w wyniku czego głowa w widoku grzbietowym jest trójpłatkowata i przypomina koronę[5]. Flagellum czyli końcowy odcinek czułków II pary zbudowane jest z 2 segmentów[6]. Na głowie zlokalizowane są oczy złożone utworzone przez około 20 oczek prostych[5].

Szerokość na granicy pereonu (tułowia, toraksu) i pleonu (odwłoka, abdomenu) zmniejsza się stopniowo, nie gwałtownie[6]. Tylne krawędzie pleonitów (grzbietowych płytek odwłoka) są zakrzywione[5]. Skorupiak ten ma 2 pary płuc pleopodialnych[6][5], widocznych jako pogrubione białe łatki[6], czyli w dwóch pierwszych parach pleopodiów (wyrostków na spodzie odwłoka). Ostatnim widocznym segmentem pleonu jest pleotelson, będący tak naprawdę połączeniem ostatniego segmentu i telsonu. Ma on parę uropodiów (odnóży ogonowych[7]). Wystają one poza obrys ciała sięgając dalej niż czubek pleotelsonu[6].

Prosionek szorstki (z lewej) i stonoga murowa (pośrodku)

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Prosionek szorstki jest gatunkiem pochodzenia atlantyckiego, w Polsce występuje głównie w siedliskach synantropijnych, naturalnie jedynie w północno-zachodniej części kraju, w buczynach[8].

Zamieszkuje podobne siedliska co stonoga murowa. Najczęstszy jest w ogrodach, na skrajach łąk i w świetlistych lasach. Za dnia ukrywa się pod kamieniami i butwiejącym drewnem. Liczniejszy od stonogi jest w siedliskach piaszczystych i zasolonych[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się podgatunki[1]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Porcellio scaber, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Bezkręgowce. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1984, s. 259, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0428-6.
  3. Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 471. ISBN 978-83-01-14595-8.
  4. a b c Paul T. Harding, Stephen L. Sutton: Woodlice in Britain and Irleand: distribution and habitat. NERC, 1985, s. 96.
  5. a b c d e f Porcelio scaber. W: Tree lupin & Woodlice Pages [on-line]. [dostęp 2015-07-05].
  6. a b c d e f Jeffrey W. Shultz. A guide to the identification of the terrestrial Isopoda of Maryland, U.S.A. (Crustacea). „ZooKeys”. 801, s. 207–228, 2018. DOI: 10.3897/zookeys.801.24146 (ang.). [dostęp 2019-09-10].  (PDF)
  7. Mieczysław Górny, Andrzej Kaczanowski, Janina Kaczanowska, Jerzy Prószyński, Jan Maciej Rembiszewski, Mirosław Stankiewicz, Wojciech Staręga, Teresa Sulgostowska, Zuzanna Stromenger, Tomasz Umiński, Ludwik Żmudziński: Bezkręgowce. Zbigniew Chrzanowski (red.). Wyd. I. Warszawa: PW Wiedza Powszechna, 1976, seria: Mały słownik zoologiczny.
  8. Wojciech B. Jędryczkowski. Synantropijne równonogi lądowe (Isopoda, Oniscoidea) Polski. „Fragmenta Faunistica”. 25 (7), s. 1–12, 1979-12-32. Polska Akademia Nauk; Instytut Zoologii. [dostęp 2019-09-10].