Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie
1939–1990
Flaga II Rzeczypospolitej
Herb II Rzeczypospolitej
Flaga II Rzeczypospolitej Herb II Rzeczypospolitej
Hymn:
Mazurek Dąbrowskiego
Konstytucja kwietniowa
Ustrój polityczny autorytarny
Typ państwa rząd na uchodźstwie (system prezydencki)
Głowa państwa prezydent (ostatni)
Ryszard Kaczorowski
Szef rządu prezes Rady Ministrów (ostatni) Edward Szczepanik
Premier RP gen. Władysław Sikorski
Dziennik Ustaw” nr 2/1940 wydany przez Rząd RP na uchodźstwie
Château de Pignerolle w Angers – rezydencja władz RP na uchodźstwie XII 1939 – VI 1940

Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie – rząd Rzeczypospolitej Polskiej istniejący w latach 1939–1990, będący legalną kontynuacją władz II Rzeczypospolitej, zmuszonych opuścić Polskę po agresji III Rzeszy i ZSRR na nią we wrześniu 1939 i okupacji całego terytorium Polski przez agresorów. Siedzibą rządu był Paryż, później Angers (na zasadzie eksterytorialności), a od końca czerwca 1940 (kapitulacji Francji) – Londyn. Do 5 lipca 1945 r. był powszechnie uznawany na arenie międzynarodowej (z wyjątkiem ZSRR oraz III Rzeszy i jej sojuszników) za jedyny legalny rząd Polski; po tej dacie utracił status podmiotu prawa międzynarodowego, jednak mimo to funkcjonował nadal, aż do pierwszych powszechnych wyborów prezydenckich w Polsce w 1990 r. Władze RP na uchodźstwie zakończyły swoją działalność po wyborze i zaprzysiężeniu Lecha Wałęsy na prezydenta Polski i przekazaniu mu insygniów prezydenckich przez ostatniego prezydenta RP na uchodźstwieRyszarda Kaczorowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wobec agresji Niemiec (1 września 1939) i ZSRR (17 września 1939) na Polskę, władze Rzeczypospolitej zmuszone zostały do przeniesienia siedziby poza granice kraju dla uniknięcia niewoli i wymuszonej kapitulacji. W nocy z 17 na 18 września prezydent RP i wódz naczelny przekroczyli granicę polsko-rumuńską w Kutach mając przyrzeczony zgodnie z V konwencją haską i układem sojuszniczym pomiędzy Polską a Rumunią z 1921 przejazd do Francji (fr. droit de passage). Pod równoległym naciskiem władz III Rzeszy, ZSRR i Francji, władze Rumunii zażądały wbrew V konwencji haskiej zrzeczenia się od władz RP ich suwerennych prerogatyw państwowych pod groźbą internowania. Na skutek odmowy prezydenta RP, premiera i naczelnego wodza zostali oni internowani przez władze Rumunii w przygotowanych jeszcze w pierwszej połowie września 1939 ośrodkach internowania.

Dlatego też należało wyznaczyć władze Rzeczypospolitej spośród polityków polskich, którzy znajdowali się poza zasięgiem obu agresorów (III Rzeszy i ZSRR). Niekwestionowanymi kandydatami w sytuacji załamania struktur państwa byli przedstawiciele dyplomatyczni Rzeczypospolitej chronieni immunitetem dyplomatycznym. W konsekwencji 25 września prezydent RP Ignacy Mościcki, zgodnie z art. 24 konstytucji kwietniowej (upoważniającym do wyznaczenia następcy prezydenta RP w stanie wojny), na swego następcę wyznaczył Bolesława Wieniawę-Długoszowskiego, ambasadora RP we Włoszech. Jednak ze względu na przebywających w Paryżu przedstawicieli partii opozycyjnych w stosunku do sanacji i wywołanego ich naciskami sprzeciwu rządu Francji[1] (co było ingerencją w suwerenność decyzji sojuszniczej Polski) Wieniawa-Długoszowski zrzekł się nominacji, a na urząd prezydenta RP został nominowany przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego i objął go skutecznie Władysław Raczkiewicz[2]. Wszystkie zarządzenia prezydenta Mościckiego były antydatowane na 17 września 1939, z miejscem wydania w Kutach na terytorium Rzeczypospolitej, by utrzymać ciągłość władzy i państwa polskiego[3]. Po konsultacjach z przedstawicielami antysanacyjnej opozycji (b. Front Morges) prezydent Raczkiewicz powołał na urząd prezesa Rady Ministrów generała Władysława Sikorskiego, który powołał z kolei koalicyjny gabinet (w skład weszli przedstawiciele SN, SP, SL, PPS i politycy sanacyjni):

Do tego pierwotnego składu wkrótce dołączyli:

Prawnomiędzynarodowa ciągłość instytucji państwowych Polski została w ten sposób, wbrew deklaracjom Niemiec i ZSRR zawartych w układzie o granicach i przyjaźni z 28 września 1939, zachowana i była uznawana przez cały okres II wojny światowej na forum międzynarodowym.

W październiku do Paryża przybył gen. Kazimierz Sosnkowski i prezydent Raczkiewicz (chory na białaczkę) wyznaczył go na swego następcę w razie, gdyby sam nie mógł pełnić urzędu do końca wojny. Gen. Sosnkowski wszedł do rządu jako minister bez teki. 9 grudnia, po rezygnacji z uczestnictwa w rządzie Aleksandra Ładosia, resort spraw wewnętrznych objął Stanisław Kot, bliski przyjaciel gen. Sikorskiego. 2 listopada 1939 prezydent wydał zarządzenie o rozwiązaniu Sejmu RP i Senatu RP[4]. 7 listopada 1939 Sikorski objął urząd Wodza Naczelnego i Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. W listopadzie siedzibę rządu przeniesiono do Angers (Château de Pignerolle), gdzie posiadał status eksterytorialny. 13 listopada w ramach rządu utworzono Komitet Ministrów dla Spraw Kraju, który nadzorować miał podziemie w kraju. 30 listopada na podstawie 4 Konwencji Haskiej z 1907 roku o prawach i zwyczajach wojny lądowej wydano dekret o nieważności aktów prawnych władz okupacyjnych.[5]

9 grudnia 1939 prezydent RP powołał Radę Narodową Rzeczypospolitej Polskiej – organ doradczy rządu i prezydenta – substytut parlamentu z nominacji prezydenta RP[6]. W jej skład wchodziło 12 – 24 członków. Na czele Rady stanął Ignacy Paderewski, a wiceprzewodniczącymi zostali: Tadeusz Bielecki (SN), Stanisław Mikołajczyk (SL) i Herman Lieberman (PPS). 18 grudnia rząd wydał deklarację[7], która formułowała najważniejsze cele działania na emigracji. Deklaracja określała III Rzeszę jako głównego wroga Polski, zapowiadała walkę o wyzwolenie Polski u boku aliantów i utworzenie armii polskiej na Zachodzie, zawierała ogólnikowe stwierdzenia w sprawie kształtu Polski powojennej, a także zapowiedź konsolidacji i kierowania podziemiem niepodległościowym w kraju.

10 października 1939 powołano specjalną komisję ds. zbadania przyczyn klęski wrześniowej, pod przewodnictwem gen. Józefa Hallera. Komisja była narzędziem porachunków politycznych z politykami i urzędnikami obozu sanacyjnego, których odsuwano od służby państwowej.

Jednym z głównych zadań Rządu RP było rozbudowywanie Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Podpisano szereg umów z Brytyjczykami i Francuzami, planowano nawet stworzenie 100-tysięcznej armii polskiej we Francji. Ostatecznie, 4 stycznia 1940 podpisano polsko-francuski układ wojskowy i umowę lotniczą. Choć planów tych nie udało się do końca zrealizować, to we Francji powstały już wiosną 1940 1. Dywizja Grenadierów (pod dowództwem gen. bryg. Bronisława Ducha), 2. Dywizja Strzelców Pieszych (pod dowództwem gen. bryg. Bronisława Prugar-Ketlinga), Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich (pod dowództwem gen. bryg. Zygmunta Bohusza-Szyszki), Polskie Siły Powietrzne (sformowano jeden zwarty dywizjon 1/145 Warszawski). Organizowano także 3. i 4. Dywizje Piechoty oraz 10. Brygadę Kawalerii Pancernej (pod dowództwem gen. bryg. Stanisława Maczka). Z inicjatywy rządu polskiego utworzono także Brygadę Strzelców Karpackich gen. Stanisława Kopańskiego w Syrii.

Tablica na ścianie Hotelu Rubens w Londynie, upamiętniająca pobyt gen. Sikorskiego w Londynie

Na wiosnę 1940 Niemcy rozpoczęły ofensywę na froncie zachodnim. Szybko zajęły Danię, Norwegię, Luksemburg, Belgię, Holandię i wreszcie – 22 czerwca 1940 – także Francja podpisała akt kapitulacji. W konsekwencji położenie rządu polskiego uległo poważnej zmianie. 17 czerwca odbyła się narada rządu polskiego, który postanowił skorzystać z zaproszenia premiera Churchilla i przenieść swą siedzibę do Londynu. Władze polskie ewakuowano, a 19 czerwca premier Sikorski przez radio wydał odezwę do żołnierzy, by przybywali do Wielkiej Brytanii. Niestety, do Anglii zdołała się przedostać jedynie 1/3 Polskich Sił Zbrojnych.

5 sierpnia 1940 podpisano polsko-brytyjską umowę wojskową. Utworzono m.in. I Korpus Polski, przemianowany w 1942 na I Korpus Pancerno-Motorowy (gen. Marian Kukiel), Samodzielną Brygadę Spadochronową (gen. Stanisław Sosabowski) i 1. Dywizję Pancerną (gen. Stanisław Maczek).

W II poł. 1940 jedną z najbardziej absorbujących rząd polski spraw były rokowania z rządem czechosłowackim na emigracji. W ich efekcie, 11 listopada 1940 podpisano deklarację polsko-czechosłowacką o utworzeniu po wojnie federacji państw Europy Środkowej (otwartej dla reszty państw). Z racji wrogiego stanowiska ZSRR plan ten nie doszedł do skutku.

Rząd od początku swej działalności angażował się w budowanie Polskiego Państwa Podziemnego. 27 września 1939 (jeszcze podczas oblężenia Warszawy i przed powołaniem 30 września przez prezydenta RP rządu Władysława Sikorskiego), w przewidywaniu kapitulacji Warszawy została w ramach sztabu obrony Warszawy i Komitetu Obywatelskiego przy sztabie, powołana Służba Zwycięstwu Polski, której dowódcą został Michał Tokarzewski-Karaszewicz, organizacja o charakterze wojskowo-politycznym (analogicznie do POW). SZP podporządkowała się zwierzchnictwu Naczelnego Wodza (formalnie był nim do 7 listopada 1939 r. Rydz-Śmigły). Pierwszy meldunek SZP przez nieporozumienie trafił Rydza-Śmigłego (adresowany był do Naczelnego Wodza) a dopiero potem dotarł do gen. Władysława Sikorskiego. Sikorski, wykorzystując opisaną sytuację jako pretekst, obawiając się zbyt dużego wpływu oficerów sanacyjnych na rozwój sytuacji w kraju, rozwiązał SZP i powołał na jej miejsce Związek Walki Zbrojnej. Na jego czele stanął przebywający w Paryżu gen. Kazimierz Sosnkowski, któremu podlegali: dowódca obszaru okupacji niemieckiej gen. Stefan Rowecki i dowódca obszaru okupacji sowieckiej gen. Michał Karaszewicz-Tokarzewski, dotychczasowy zwierzchnik SZP. Celem ZWZ było przygotowywanie się do walki w momencie załamania Niemiec, szkolenie oficerów, gromadzenie broni. 14 lutego 1942 ZWZ przemianowano na Armię Krajową, której komendantem został gen. Stefan Rowecki ps. „Grot”. Armia Krajowa działała do 19 stycznia 1945, kiedy to została rozwiązana przez gen. Leopolda Okulickiego.

Pod koniec 1940 Rząd RP powołał Delegaturę Rządu na Kraj, jako reprezentację rządu w okupowanym kraju. Delegatem Rządu został Cyryl Ratajski (do września 1942), po nim funkcję tę objął Jan Piekałkiewicz (do 1943), a po jego aresztowaniu – Jan Stanisław Jankowski. Ostatnim Delegatem Rządu był Stefan Korboński.

22 czerwca 1941 Niemcy zaatakowały ZSRR i fakt ten był (oprócz przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny z Niemcami) rozstrzygający dla dalszych losów II wojny światowej. Izolowana na kontynencie od upadku Francji Wielka Brytania w radiowym przemówieniu Winstona Churchilla zaproponowała ZSRR bez warunków wstępnych sojusz i pomoc. W konsekwencji za pośrednictwem rządu brytyjskiego rozpoczęto także w Londynie rokowania polsko-radzieckie i w ich efekcie podpisano specjalne porozumienie. Układ ten, zwany układem Sikorski–Majski (od nazwisk sygnatariuszy), został podpisany 30 lipca 1941 i postanawiał, że:

  • oba państwa zobowiązują się do udzielania sobie pomocy w walce z Niemcami,
  • rząd radziecki wyraża zgodę na utworzenie na terytorium ZSRR armii polskiej z dowództwem polskim (mianowanym przez rząd polski w porozumieniu z rządem ZSRR),
  • ZSRR uznaje za nieważne wszystkie układy z III Rzeszą z roku 1939 dotyczące Polski (Pakt Ribbentrop-Mołotow i pakt o granicach i przyjaźni z 28 września 1939),
  • natychmiast po podpisaniu układu zostaną przywrócone stosunki dyplomatyczne między obu państwami (zerwane jednostronnie przez ZSRR 17 września 1939 w związku z agresją na Polskę i tezą o nieistnieniu państwa polskiego),
  • układ wchodzi w życie natychmiast i nie podlega ratyfikacji.

Dodano także protokół dodatkowy o udzieleniu „amnestii” dla wszystkich polskich więźniów w ZSRR.

Podpisanie układu wywołało poważny kryzys w rządzie i związanym z nim podziemiem w kraju. 27 lipca minister spraw zagranicznych August Zaleski podał się do dymisji. To samo zrobili Marian Seyda i Kazimierz Sosnkowski. Głównym zarzutem wysuwanym przeciw układowi było zawarcie go w trybie niekonstytucyjnym (przez premiera bez zgody prezydenta RP i kontrasygnaty ministra spraw zagranicznych) i brak w układzie jednoznacznej deklaracji sowieckiej w kwestii przywrócenia granicy polsko-sowieckiej określonej w traktacie ryskim. Był to drugi tak poważny kryzys w łonie Rządu Emigracyjnego i doprowadził on do rozłamu zagranicznej koalicji. Nowym ministrem spraw zagranicznych został w konsekwencji 3 września Edward Raczyński, ministrem spraw wewnętrznych Stanisław Mikołajczyk, ministrem sprawiedliwości Herman Lieberman. Rozwiązano również Radę Narodową, a jej nowy skład powołano dopiero 3 lutego 1942 (przewodniczącym został Stanisław Grabski).

 Osobny artykuł: Układ Sikorski–Majski.

12 sierpnia 1941 Rada Najwyższa ZSRR wydała dekret o amnestii dla Polaków więzionych w ZSRR. 14 sierpnia podpisano umowę wojskową polsko-radziecką, na mocy której miano utworzyć ze zwolnionych więźniów armię polską (organizacyjnie i personalnie podlegającą Polakom, a taktycznie – Sowietom) do walki z Niemcami u boku Armii Czerwonej. We wrześniu na dowódcę armii wyznaczono więzionego dotychczas na moskiewskiej Łubiance gen. Władysława Andersa. 30 listopada do ZSRR przybył gen. Sikorski. 3–4 grudnia 1941 odbył serię rozmów ze Stalinem, które zakończyły się podpisaniem wspólnej deklaracji politycznej, w której Stalin zgodził się m.in. na ewakuację 25 000 żołnierzy polskich do Iranu. Postanowiono także, że armia polska będzie składać się z 6 dywizji i formacji pomocniczych (do 130 tys. żołnierzy).

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Godło Rzeczypospolitej Polskiej używane przez Rząd RP na uchodźstwie w latach 1956–1990

5 lipca 1945 dotychczasowi sojusznicy Rzeczypospolitej, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone wycofały uznanie dyplomatyczne Rządu RP na uchodźstwie, uznając powołanie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej z udziałem Stanisława Mikołajczyka za wykonanie postanowień konferencji jałtańskiej w kwestii powołania rządu polskiego uznawanego przez wszystkie państwa tzw. Wielkiej Trójki (Wielką Brytanię, USA i ZSRR). 25 czerwca 1945 rząd Tomasza Arciszewskiego w nocie przekazanej zwycięskim mocarstwom odrzucił postanowienia konferencji w Teheranie i Jałcie, stwierdzając, że swoje uprawnienia konstytucyjne przekazać może tylko rządowi wyłonionemu w wolnych wyborach w kraju[8].

Ostatnie jednostki Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie zostały rozwiązane w 1947 po sfałszowanych przez PPR[9] wyborach parlamentarnych w Polsce (styczeń 1947) – oprotestowanych, lecz uznanych przez mocarstwa zachodnie.

Z rządem Rzeczypospolitej w Londynie kontakty utrzymywało 19 republik południowo- i środkowoamerykańskich (m.in. Kuba[10]) oraz Watykan, Irlandia, Australia, Południowa Afryka, Hiszpania, Egipt, Liban, Syria[11].

Irlandia, Hiszpania i Watykan (do 1958 ambasador przy Watykanie, do 1972 chargé d’affaires Kazimierz Papée) były ostatnimi państwami, które uznawały Polski Rząd na Uchodźstwie.

Wobec faktu, że Prezydent August Zaleski po zakończeniu kadencji odmówił przekazania urzędu wyznaczonemu następcy, w 1954 doszło do rozłamu w rządzie, część Polaków na emigracji zaprzestała wspierania Augusta Zaleskiego i poparło Radę Trzech.

Po wyborach prezydenckich w Polsce w 1990 ostatni prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski przekazał insygnia prezydenckie II Rzeczypospolitej, wśród nich insygnia Orderu Orła Białego i Orderu Odrodzenia Polski, Lechowi Wałęsie. Tym samym Rząd RP na uchodźstwie zakończył działalność.

Rezydencja prezydenta znajdowała się w londyńskiej dzielnicy Chelsea, 43 Eaton Place. Obecnie w budynku tym znajduje się prywatna rezydencja.

Premierzy Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie (1939–1990)[edytuj | edytuj kod]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Rząd
1. Wladyslaw Sikorski 2.jpg Władysław Sikorski 30 września 1939 18 lipca 1940 Drugi rząd Władysława Sikorskiego
2. AZaleski.jpg August Zaleski
Nie utworzył rządu
18 lipca 1940 20 lipca 1940
(1.) Wladyslaw Sikorski 2.jpg Władysław Sikorski
Ponownie
20 lipca 1940 4 lipca 1943
Zginął podczas katastrofy lotniczej
Trzeci rząd Władysława Sikorskiego
3. Mikolajczyk.jpg Stanisław Mikołajczyk 14 lipca 1943 24 listopada 1944 Rząd Stanisława Mikołajczyka
4. Tomasz Arciszewski.jpg Tomasz Arciszewski 29 listopada 1944 5 lipca 1945 2 lipca 1947 Rząd Tomasza Arciszewskiego
5. Tadeusz Bor Komorowski.jpg Tadeusz Bór-Komorowski 2 lipca 1947 10 lutego 1949 Rząd Tadeusza Komorowskiego
6. Tadeusz Tomaszewski, członek Trybunału Stanu.JPG Tadeusz Tomaszewski 7 kwietnia 1949 10 sierpnia 1950 Rząd Tadeusza Tomaszewskiego
7. Roman Odzierzyński.JPG Roman Odzierzyński 25 września 1950 8 grudnia 1953 Rząd Romana Odzierzyńskiego
8. Mikołaj Dolanowski nac.jpg Jerzy Hryniewski
(właśc. Mikołaj Dolanowski)
18 stycznia 1954 13 maja 1954 Rząd Jerzego Hryniewskiego
9. Mackiewicz.jpg Stanisław Cat-Mackiewicz 8 czerwca 1954 21 czerwca 1955 Rząd Stanisława Mackiewicza
10. Hugon Hanke 8 sierpnia 1955 10 września 1955 Rząd Hugona Hankego
11. Antoni Pająk 1.JPG Antoni Pająk 10 września 1955 14 czerwca 1965 Pierwszy rząd Antoniego Pająka
Drugi rząd Antoniego Pająka
Trzeci rząd Antoniego Pająka
12. Aleksander Zawisza 25 czerwca 1965 9 czerwca 1970 Rząd Aleksandra Zawiszy
13. Zygmunt Muchniewski 20 lipca 1970 13 lipca 1972 Rząd Zygmunta Muchniewskiego
14. Alfred Urbański Prime Minister of Poland in Exile 1972-1976.jpg Alfred Urbański 18 lipca 1972 15 lipca 1976 Pierwszy rząd Alfreda Urbańskiego
Drugi rząd Alfreda Urbańskiego
15. Sabbat.jpg Kazimierz Sabbat 5 sierpnia 1976 8 kwietnia 1986 Pierwszy rząd Kazimierza Sabbata
Drugi rząd Kazimierza Sabbata
Trzeci rząd Kazimierza Sabbata
Czwarty rząd Kazimierza Sabbata
16. 1986 Szczepanik EF 3 old.jpg Edward Szczepanik 8 kwietnia 1986 22 grudnia 1990 Pierwszy rząd Edwarda Szczepanika
Drugi rząd Edwarda Szczepanika

Prezydenci Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie (1939–1990)[edytuj | edytuj kod]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd
1. Władysław Raczkiewicz 1.jpg Władysław Raczkiewicz 30 września 1939 5 lipca 1945 6 czerwca 1947
2. AZaleski.jpg August Zaleski 9 czerwca 1947 7 kwietnia 1972
No image.svg Rada Trzechorgan powstały po odmowie przez Zaleskiego ustąpienia z urzędu Prezydenta RP na uchodźstwie po zakończeniu kadencji. Działając w sprzeczności z zapisami konstytucyjnymi ogłosiła się ona za kolegialną głowę państwa polskiego. Uznawana za legalną przez większą część emigracji polskiej. W skład Rady wchodzili: 3 sierpnia 1954 7 kwietnia 1972
3. Stanislaw Ostrowski.gif Stanisław Ostrowski 9 kwietnia 1972 8 kwietnia 1979
4. Edward Bernard Raczyński.jpg Edward Raczyński 8 kwietnia 1979 8 kwietnia 1986
5. Sabbat.jpg Kazimierz Sabbat 8 kwietnia 1986 19 lipca 1989
6. Ryszard Kaczorowski 2008.JPG Ryszard Kaczorowskipo zaprzysiężeniu Lecha Wałęsy przekazał mu insygnia prezydenckie, a rząd emigracyjny utworzył komisję likwidacyjną, która do 31 grudnia 1991 zakończyła działalność wszelkich emigracyjnych struktur władzy. 19 lipca 1989 22 grudnia 1990

Siedziby[edytuj | edytuj kod]

  • Sztabu Naczelnego Wodza RP, w Hotelu Rubens przy Buckingham Palace Road 39, nieopodal Pałacu Buckingham, nazywany „Hotelem Rubens”, obecnie pełni funkcję hotelową
  • Prezydenta RP, nazywany „Zamkiem”, w Bryanston Court przy Great Cumberland Place 56, obecnie pełniącego funkcję hotelu, następnie przy Eaton Place 43
  • Prezydium Rady Ministrów RP, przy Beaumont 22, od 1942 w Pałacu Rothschildów przy Kensington Palace Garden 18–19, obecnie rezydencja Lakszmi Mittala
  • Rządu RP, początkowo w budynku b. ambasady RP przy Portland Place 47, następnie po zbombardowaniu obiektu, w Stratton House (m.in. z ministerstwami – spraw wewnętrznych, informacji) przy Stratton Street 5, niektóre komórki mieściły się też w budynkach Polskiej Misji Katolickiej przy Devonia Road 4
  • Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP przy Queen Gate 70

Publikacje dokumentów[edytuj | edytuj kod]

  • W. Rojek (opr.): Protokoły posiedzeń Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej [1939–1945], t. I–VIII, Kraków 1994–2008
  • Historia Rządu Emigracyjnego – Nagłe zerwanie i śmierć Sikorskiego, [w:] [1]
  • Informator Polski Wielka Brytania 2011–2012, Zjednoczenie Polskie w Wielkiej Brytanii Londyn 2011, 148 s., ​ISBN 0-9543217-23[2], [3]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. MSZ Francji stwierdził, że nie będzie utrzymywał stosunków z prezydentem RP.
  2. M. P. 1939 Nr. 213
  3. Żaroń 2003 ↓, s. 44.
  4. M.P. 1939 Nr. 245 poz. 1
  5. Dz. U. 1939 Nr. 102 poz. 1006
  6. Dz. U. 1939 Nr 104, poz. 1008
  7. M. P. 1939 Nr. 277 - 284.
  8. Władze Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie; publikacja Rządu RP na Uchodźstwie, Londyn 1988, ​ISBN 0-9502857-9-X​.
  9. Krystyna Kersten, Narodziny systemu władzy. Polska 1943–1948, Paris 1986, Wyd. Libella s. 315–316, Marek Łatyński, Nie paść na kolana. Szkice o opozycji lat czterdziestych wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, s. 817–822, ​ISBN 83-7095-056-6​, Czesław Osękowski Wybory do sejmu z 19 stycznia 1947 roku w Polsce, Poznań 2000, Wydawnictwo Poznańskie, s. 143–162, ​ISBN 83-7177-184-3​, Maciej Korkuć, Wybory 1947. Mit założycielski komunizmu.
  10. Rafał Habielski, Polski Londyn, Wrocław 2000, s. 84.
  11. Tadeusz Wolsza, Próba pojednania emigracji w 1950 r. Misja prof. Henryka Paszkiewicza, w: „Dzieje Najnowsze” rocznik XXVIII 1995, 4, s. 131.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Żaroń: Generał Władysław Sikorski. Żołnierz, mąż stanu, Naczelny Wódz. 1939–1943. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2003. ISBN 83-7322-666-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]