Włodzimierz Trzebiatowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Włodzimierz Trzebiatowski
Data i miejsce urodzenia 25 lutego 1906
Grodzisk Wielkopolski
Data śmierci 13 listopada 1982
profesor nauk chemicznych
Alma Mater Politechnika Lwowska
Doktorat 1930
Habilitacja 1935
Profesura 1938
Polska Akademia Nauk
Status członek rzeczywisty
Doktor honoris causa
(Politechnika Wrocławska – 1976)
(Uniwersytet Śląski w Katowicach – 1 października 1977)
(Uniwersytet Warszawski – 19 grudnia 1977)
Uczelnia Politechnika Lwowska
Uniwersytet Lwowski
Uniwersytet Wrocławski
Politechnika Wrocławska
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Order Budowniczych Polski Ludowej (1960–1990) Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy I klasy Order Przyjaźni Narodów

Włodzimierz Trzebiatowski (ur. 25 lutego 1906 w Grodzisku Wielkopolskim, zm. 13 listopada 1982) – polski chemik, profesor uniwersytetów we Lwowie i Wrocławiu, autor szeregu prac monograficznych oraz podręczników, w tym obszernego, wielokrotnie wznawianego i uzupełnianego podręcznika akademickiego do chemii nieorganicznej, zwanego potocznie Chemią Trzebiatowskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem lekarza okulisty Kazimierza i Wandy z Grossmanów. W 1924 ukończył Gimnazjum Humanistyczne im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu i rozpoczął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej. Po studiach, które ukończył w 1929, został asystentem profesora Wiktora Jakóba, kierownika Katedry Chemii Nieorganicznej. W 1930 na Politechnice Lwowskiej uzyskał stopień doktora nauk technicznych na podstawie pracy Potencjometryczne oznaczenie i rozdzielenie chromu, wanadu i molibdenu z zastosowaniem do analizy stali, w 1935 habilitował się w zakresie chemii fizycznej (metalurgia proszkowa) na podstawie pracy O otrzymywaniu i własnościach drobnokrystalicznych faz metalicznych.

W latach 1935–1938 przebywał na stypendiach w Charlottenburgu, Zurychu, Fryburgu, Sztokholmie. W sierpniu 1938 został mianowany profesorem nadzwyczajnym chemii nieorganicznej Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[1]. Na tej uczelni był kierownikiem Katedry Chemii Nieorganicznej.

W czasie wojny był nauczycielem chemii w średniej chemicznej szkole zawodowej i brał czynny udział w tajnym nauczaniu na poziomie uniwersyteckim. W 1944 wrócił na krótko do poprzedniej funkcji na Uniwersytecie Jana Kazimierza.

We wrześniu 1945 wyjechał ze Lwowa do Wrocławia. W latach 1945–1952 był kierownikiem Katedry Chemii Nieorganicznej Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu, a także od 1950 do 1952 roku dziekanem Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii.

grób małżeństwa prof. Trzebiatowskich

W 1948 zorganizował pierwszy powojenny Walny Zjazd Polskiego Towarzystwa Chemicznego we Wrocławiu. W 1952 został wybrany na członka-korespondenta Polskiej Akademii Nauk, w 1956 – członka rzeczywistego, w 1963 na członka Prezydium PAN, od 1968 do 1971 był wiceprezesem, a w latach 1972–1977 prezesem Polskiej Akademii Nauk.

W latach 1963–1968 był dyrektorem Instytutu Chemii Nieorganicznej i Metalurgii Pierwiastków Rzadkich Politechniki Wrocławskiej.

Wspólnie z profesorem Romanem S. Ingardenem zorganizował we Wrocławiu w latach 1966–1967 Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN a dwa lata później Międzynarodowe Laboratorium Silnych Pól Magnetycznych i Niskich Temperatur PAN i był dyrektorem tej placówki aż do śmierci.

W 1976 uzyskał tytuł doktora honoris causa Politechniki Wrocławskiej[2]. W 1978 uzyskał w dowód uznania wrocławskiego środowiska naukowego nagrodę Kolegium Rektorów za rozwój i integrację tego środowiska. Rok później, w 1979 w uznaniu zasług wręczono mu na 26 zjeździe Polskiego Towarzystwa Fizycznego Medal im. Mariana Smoluchowskiego.

W roku 1953 (tom 1) i 1954 (tom 2) wydany został jego podręcznik Chemia organiczna (Warszawa, PWN), następnie wielokrotnie wznawiany w uzupełnianych i poprawianych wersjach; od wydania 7 (1977) ukazywał się jako Chemia nieorganiczna. Podręcznik chemii ogólnej i nieorganicznej dla wydziałów chemicznych politechnik i uniwersytetów. Ostatnie, 9. wydanie, opublikowane zostało w 1979[3]. W latach 70. był członkiem Rady Redakcyjnej organu teoretycznego i politycznego KC PZPRNowe Drogi[4].

Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1950)[5], Krzyżem Kawalerskim (1952, za zasługi położone w pracy naukowej i dydaktyczno-wychowawczej)[6] i Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1954, „za wybitne zasługi w dziedzinie nauki”)[7]. Od 1972 roku był członkiem Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu[8]. 21 lipca 1974 został odznaczony Orderem Budowniczych Polski Ludowej[9]. Dwukrotnie odznaczony Orderem Sztandaru Pracy I klasy oraz Order Przyjaźni Narodów ZSRR. Z okazji 35-lecia Polski Ludowej otrzymał specjalną nagrodę państwową w 1979[10].[11]

13 listopada 1982 w trakcie jazdy samochodem dostaje zawału i ginie w wypadku samochodowym. Pochowany na cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu; obok, 9 lat później, spoczęła jego żona, prof. Bogusława Jeżowska-Trzebiatowska.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Nominacja na Uniwersytecie J. K.. „Gazeta Lwowska”. 195, s. 2, 30 sierpnia 1938. 
  2. Tytuły doktora honoris causa nadane przez Politechnikę Wrocławską. portal.pwr.wroc.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  3. wyszukiwanie „Trzebiatowski, Włodzimierz (1906–1982)”. W: katalog NUKAT [on-line]. [dostęp 9 sierpnia 2015].
  4. „Nowe Drogi” nr 3/1978, s. 2.
  5. Postanowienie o odznaczeniu z dnia 22 lipca 1950 r. (M.P. z 1950 r. nr 85, poz. 1021).
  6. M.P. z 1952 r. nr 86, poz. 1353.
  7. Uchwała Rady Państwa z dnia 16 lipca 1954 r. o nadaniu odznaczeń państwowych. (M.P. z 1954 r. nr 112, poz. 1566).
  8. „Trybuna Robotnicza”. 25 (8701), s. 1, 31 stycznia 1972. 
  9. „Nowiny Rzeszowskie”, nr 199 (8047), 23 lipca 1974, s. 4.
  10. publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Społeczeństwo polskie godnie czci jubileusz 35-lecia Ludowj Ojczyzny. Wręczenie specjalnych nagród państwowych – wyraz uznania dla wybitnych uczonych. „Dziennik Polski”. XXXV (161 (10925)), s. 1–2, 1979-07-19. 
  11. Jerzy Paprocki Włodzimierz Trzebiatowski (1906–1982) w: Kalendarium Chemików – Polskich i Europejskich