Waszyngton (stan)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy stanu w Stanach Zjednoczonych. Zobacz też: Waszyngton – stolica Stanów Zjednoczonych oraz inne znaczenia słowa Waszyngton.
Waszyngton
State of Washington
stan
Ilustracja
Stratowulkan Mount Rainier, najwyższy szczyt Gór Kaskadowych i stanu Waszyngton
Pieczęć Flaga
Pieczęć stanowa Waszyngtonu Flaga stanowa Waszyngtonu
Hymn:
Washington, My Home
(Waszyngton, mój dom)
Dewiza: (czin.) Al-ki (Trochę po trochu)
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Olympia
Data powstania 11 listopada 1889
Kod ISO 3166-2 US-WA
Gubernator Jay Inslee (D)
Powierzchnia 184 661[1] km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

7 405 743[2]
• gęstość 34,20 os./km²
Strefa czasowa UTC-08:00
UTC-07:00
Języki urzędowe de iure brak
de facto angielski
Szczegółowy podział administracyjny
Plan Waszyngtonu
Liczba hrabstw 39
Liczba przedstawicieli w parlamencie
Liczba senatorów 2
Liczba członków Izby Reprezentantów 10
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Położenie na mapie
47°30′N 120°30′W/47,500000 -120,500000
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone

Waszyngton (ang. Washington, wymowa: /ˈwɒʃɪŋtən/ i, oficjalnie State of Washington) – stan w północno-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, przy granicy z Kanadą.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa stanu upamiętnia postać pierwszego prezydenta Stanów Zjednoczonych George'a Washingtona. Została ona określona w ustawie tworzącej Terytorium Waszyngtonu, przyjętej przez Kongres Stanów Zjednoczonych w 1853 roku.

Początkowo dla nowego terytorium proponowano nazwę "Kolumbia" (ang. Columbia), będącą nawiązaniem do nazwy znajdującej się na jego obszarze rzeki Kolumbii oraz nazwy strefy handlu futrami, która funkcjonowała w tym regionie w pierwszej połowie XIX wieku. Propozycja nie została przyjęta za sprawą Richarda H. Stantona, pochodzącego z Kentucky członka Izby Reprezentantów, który uznając, że proponowane miano jest zbyt podobne do nazwy federalnego Dystryktu Kolumbii, zaproponował by nowe terytorium otrzymało nazwę na cześć prezydenta Washingtona. Sugestia zyskała aprobatę Kongresu[3].

Waszyngton jest jedynym stanem, którego nazwa wywodzi się od nazwiska prezydenta. Identyczną nazwę nosi wiele hrabstw, gmin, wsi oraz miast w Stanach Zjednoczonych, w tym stolica państwa. Zamieszanie spowodowane myleniem nazw stanu Waszyngton i miasta Waszyngton spowodowało, że w latach 80. XIX wieku, kiedy to rozpoczęto proces przekształcania terytorium w stan, pojawiały się koncepcje zmiany jego nazwy. Jedna z nich, zaproponowana przez amerykańskiego prawnika Davida Dudleya Fielda II, zakładała nadanie stanowi wywodzącej z indiańskiej tradycji nazwy "Tacoma", którą do XVIII wieku nosił znajdujący się na obszarze obecnego stanu stratowulkan Mount Rainier. Propozycja Fielda nie uzyskała jednak poparcia społecznego[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1853 – Terytorium Waszyngtonu utworzone z północnej części Terytorium Oregonu
  • 11 listopada 1889 – Waszyngton powstało jako 42. stan Stanów Zjednoczonych Ameryki
  • 1897 do 1898 – miasto Seattle doświadczyło gwałtownego rozwoju w wyniku odkrycia złota na północnych Klondike Gold Fields w Kanadzie. Dziesiątki tysięcy ludzi przyjeżdżało do Seattle by przygotować się do poszukiwania złota na północy, wydając miliony dolarów na zapasy, ubrania, sprzęt, zwierzęta juczne i bilety na północ. Suma wydatków wstępnych, szacowana na 50 000 000 ówczesnych dolarów, jest mniej więcej równa całkowitej wartości złota wydobytego w Klondike.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Las państwowy Mount Baker-Snoqualmie
  • Klimat: Stan jest podzielony geograficznie łańcuchem Gór Kaskadowych biegnącym równolegle do wybrzeża Oceanu Spokojnego. Zachodnia część stanu Waszyngton znajduje się pod wpływem klimatu oceanicznego, z częstymi opadami od jesieni do wiosny, natomiast latem ilość opadów znacznie się zmniejsza. Wschodnia część stanu znajduje się w cieniu opadowym Gór Kaskadowych - występuje tam suchy klimat kontynentalny, a ilość opadów jest kilka razy mniejsza od zachodniej części stanu.
  • Główne rzeki: Kolumbia, Snake, Yakima, w środkowej części stanu na rzece Kolumbia znajduje się zapora Grand Coulee.
Największe miasta Waszyngtonu[4]
Lp. Miasto Ludność
(2017)
1 Seattle 724 745
2 Spokane 217 108
3 Tacoma 213 418
4 Vancouver 175 673
5 Bellevue 144 444
6 Kent 128 458
7 Everett 110 079
8 Renton 101 379
9 Spokane Valley 97 847
10 Federal Way 96 690

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie spisu ludności z roku 2010 stwierdzono, że stan Waszyngton liczył 6 724 540 mieszkańców, co oznaczało wzrost o 830 419 (14,1%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowiły 6,2% populacji, 22,2% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 15,1% to osoby mające 65 i więcej lat. Połowę (50,0%) ludności stanu stanowiły kobiety[5].

Tacoma

W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami były[6]:

79,5% mieszkańców stanowiła ludność biała (68,7% nie licząc Latynosów), 8,9% to Azjaci, 4,7% było rasy mieszanej, 4,2% to Murzyni lub Afroamerykanie, 1,9% to rdzenna ludność Ameryki i 0,8% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowili 12,7% ludności stanu[5].

Do największych grup należały osoby pochodzenia niemieckiego (16,4%), irlandzkiego (10,5%), meksykańskiego (9,9%) i angielskiego (9,7%). Do innych większych grup należały osoby pochodzenia norweskiego (362,9 tys.), szkockiego (298,3 tys.), „amerykańskiego” (289,2 tys.), francuskiego (284 tys.), włoskiego (263,1 tys.), szwedzkiego (203,7 tys.), polskiego (137,8 tys.) i holenderskiego (137 tys.)[7].

Wśród ludności azjatyckiej największe grupy stanowiły osoby pochodzenia chińskiego (125,2 tys.), filipińskiego (99,7 tys.), hinduskiego (96,4 tys.), wietnamskiego (73,2 tys.) i koreańskiego (63,8 tys.)[8].

Kościół mennonitów w Seattle

Struktura religijna w 2014 r.[9]:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Pola w Palouse

Od początku osiedlania się Europejczyków ważną rolę w rozwoju stanu odegrały rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo. Szybki rozwój produkcji i usług rozpoczął się w latach 40. XX wieku i doprowadził do skoncentrowania ludności w obszarach miejskich. Od końca lat 70. XX wieku do rozwoju gospodarki znacznie przyczyniła się produkcja nowych technologii[11].

Dzięki tamie Grand Coule Waszyngton jest największym w kraju producentem energii wodnej. Drugie co do wielkości źródło energii elektrycznej stanowi gaz ziemny. Stan nie posiada własnych zasobów, a w znacznej mierze opiera się na gazie ziemnym wydobywanym w Kanadzie, który jest sprowadzany rurociągiem na rynki USA.

Elektrownia jądrowa Columbia jest trzecim co do wielkości źródłem energii elektrycznej w Waszyngtonie. Na czwartym miejscu plasuje się energia wiatru. Mimo, że stan posiada duże zasoby węgla, w 2006 roku zamknięto ostatnią kopalnię[12].

Waszyngton jest liderem wśród stanów USA w przemyśle produktów leśnych, oraz w produkcji samolotów i innych urządzeń transportowych[12]. Swoje siedziby mają tu znane koncerny jak Amazon, Costco, Boeing, Starbucks, Microsoft i Expedia Group[13].

  • sadownictwo: stan produkuje 70% wszystkich jabłek w Stanach Zjednoczonych; poza tym wiśnie, czereśnie i winogrona,
  • główne uprawy: ziemniaki i pszenica,
  • hodowla: bydło, drób i trzoda chlewna,
  • inne: produkty mleczne, produkcja siana i przemysł jajeczny[14].

Symbole stanu[edytuj | edytuj kod]

  • Dewiza: Alki
  • Znaczenie dewizy: Słowo z języka rdzennych mieszkańców oznacza, mniej więcej, troszkę po troszku albo w swoim czasie
  • Przydomek: The Evergreen State
  • Znaczenie przydomku: iglasty stan, dosłownie zawsze zielony stan
  • Symbole: WA

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: Washington, census.gov [dostęp 2018-01-04] (ang.).
  3. a b Brian Palmer, How Did Washington State and Washington, D.C., Get the Same Name?, slate.com, 9 lutego 2012 [dostęp 2020-03-04].
  4. Biggest Cities in Washington, www.biggestuscities.com [dostęp 2019-02-07].
  5. a b U.S. Census Bureau QuickFacts: Washington; UNITED STATES, www.census.gov [dostęp 2019-02-07] (ang.).
  6. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-02-07].
  7. U.S. Census Bureau, SELECTED SOCIAL CHARACTERISTICS IN THE UNITED STATE; 2017 American Community Survey 1-Year Estimates, factfinder.census.gov [dostęp 2019-02-07] (ang.).
  8. U.S. Census Bureau, ACS DEMOGRAPHIC AND HOUSING ESTIMATES; 2013-2017 American Community Survey 5-Year Estimates, factfinder.census.gov [dostęp 2019-02-07] (ang.).
  9. Religion in America: U.S. Religious Data, Demographics and Statistics, Pew Research Center [dostęp 2019-02-07] (ang.).
  10. a b Washington - Religious Traditions, 2010, www.thearda.com [dostęp 2019-02-07].
  11. Washington - Economy, Encyclopedia Britannica [dostęp 2019-02-07] (ang.).
  12. a b Washington - State Energy Profile Analysis - U.S. Energy Information Administration (EIA), www.eia.gov [dostęp 2019-02-07].
  13. Scott Cohn, Washington is America's Top State for Business in 2017, CNBC.com [dostęp 2019-02-07] (ang.).
  14. Rachel Bertone, Top 10 Washington Ag Products (Infographic), Farm Flavor, 12 lipca 2017 [dostęp 2019-02-07] (ang.).